Latifi - Hayatı, Tezkiresi Temmuz 19
Latifî (Abdüllatif Çelebi) (Kastamonu) (1491-1582)
Şair, tezkire yazarı. Öğrenimine Kastamonu’da başladı. Uzun yıllar, Rumeli ve İstanbul’da imaret kâtipliği yaptı. Tezkiresini Kanuni’ye sundu. Taşlıcalı Yahya’nın mütevellisi bulunduğu Eyyub-i Ensari Vakfı’na kâtip olarak atandıysa da azledilerek Rodos’taki kanuni İmareti’ne gönderildi. Mısır’da bulundu. Son yılları hakkında pek bilgi bulunmayan Latifî’nin, Mısır’dan Yemen’e giderken bir deniz kazasında öldüğü biliniyor. Şairliğinden çok tezkiresiyle ünlendi. Alfabetik sıraya göre ilk tezkireyi düzenlemiştir.
II. Murad döneminden 1543’e değin yaşayan şairlerin yaşamlarına ve yapıtlarına ilişkin bilgi veren, şiir eleştirilerinden oluşan Latifî Tezkiresi 1898’de basıldı. Latifî’nin Divanı kayıptır. Başkaca düz yazıları da bulunmaktadır.
Latîfî, on civarında eser yazmıştır ve en meşhurları Evsâf-ı İstanbul ve Tezkiretü'ş-Şuara isimli mensur eserlerdir. Tezkiretü'ş-Şuara, Anadolu sahasında Sehî Bey'inkinden sonra bu türde yazılan ikinci eserdir. Eser, bir önsöz, üç bölüm ve bir sonuçtan meydana gelir.
Konuları edebi kişiler, eserleri ve bunların çevredeki etkileri olan şair tezkireleri, Klasik Edebiyatımızın birinci elden kendine has bir değerlendirme ve eleştirisini içlerinde bulundururlar. Bu özelliklerden dolayı tezkireler, kültür tarihi üzerinde çalışmalar yapanların, özellikle de Divan Edebiyatı araştırmacılarının temel başvuru kitapları durumundadır. Bu türün Türkçe'deki en önemli örneklerinden biri olan Latifi Tezkiresi ya da tam adıyla Tezkiretü'ş-şuara ve Tabsıratü'n-nuzema yazıldığı tarihlerden itibaren tezkire türünün en çok başvurulan eserlerinden biri olmuştur.
Biyografiye kazandırdığı genişlik, herkese hakkettiği oranda yer verme, şairleri alfabetik sıralama, özellikle de şiir eleştirisine getirdiği orijinal bakış açılarıyla şair tezkireleri geleneğini klasikleştiren ve kendinden sonra yazılan örneklere modellik etmiştir.
